Ben jij geneigd om in tijden van stress of misschien eenzaamheid sneller een extra glas alcohol te drinken, of na een moeizame dag vaker een joint op te steken? Juist in een tijd als deze, waarin we geïsoleerd leven, ligt een verslaving op de loer.

In de jaren ‘70 werden er onderzoeken gedaan naar de invloed van omgevingsfactoren op verslaving. In een notendop: ratten werden ofwel in een kale, lege lab-kooi gehouden ofwel in een kooi met andere ratten, voldoende ruimte en speelmogelijkheden: Rat Park. Beide kooien bevatten zowel een water dispenser gevuld met puur water, als een waar morfine aan was toegevoegd. De wetenschappers kwamen tot een schokkende ontdekking. De ratten in Rat Park raakten de morfine slecht sporadisch aan. De ratten die in isolatie leefden, deden dat echter veel meer: 19 keer zo vaak als hun spelende broertjes en zusjes in Rat Park.

Leven in isolatie

En zeg nou zelf, voelen mensen zich nu niet meer dan ooit opgesloten in een kooi? Alle gewoonlijke afleiding en vermaak zijn opgehouden te bestaan. Het is verboden om je vrienden te omhelzen, zelfs je familie opzoeken is risicovol geworden. Dat is op twee niveaus naar: je kan je enorm eenzaam gaan voelen, maar ook de sociale controle neemt erg af. Wie heeft het nog door als je iedere avond jezelf in slaap drinkt? We leven in isolatie, en dat is niet bepaald onze hobby. Trapped like rats in a cage, dat kan dan best uitzichtloos lijken.

Palliatieve zorg

De ziekenhuizen liggen de laatste weken helaas vol met mensen aan wie palliatieve zorg moet worden geboden. Dat wil zeggen, zorg die niet is gericht op herstel, maar op verlichten van het lijden. Zoiets wordt natuurlijk niet zomaar in gezet. De situatie moet dan uitzichtloos zijn.

Palliatieve coping

In de psychologie spreken we van palliatieve coping wanneer mensen iets doen of tot zich nemen om de heftigheid van hun emoties niet te hoeven voelen. Veel mensen zijn er bekend mee: dat ene glas wijn na een stressvolle dag, die twee repen chocola na een break-up, een keer een trekje van een joint om in slaap te kunnen komen. Maar, wanneer het de belangrijkste manier is om met je issues om te gaan, kan het wel problematisch worden. Immers: je verlicht je lijden, maar lost je problemen niet op. Als het lijden uitzichtloos begint te lijken, wordt de behoefte aan verlichting al groter, en ligt verslaving op de loer.

De weg van herstel

Herken jij jezelf in bovenstaande? Ben je hier open over, of is het vooral stiekem gedrag, waar je je voor schaamt? De eerste stap op de weg van herstel is erkennen dat je een probleem hebt. En, geloof me, dat is geen makkelijke. De verslaving is een soort sluipmoordenaar, als je het doorkrijgt is het vaak al best ver. Probeer daarom eerlijk te zijn naar jezelf. Toets je gedrag eens aan de hand van de volgende vragen:

  • Hoe vaak neem je je voor niet te drinken/gebruiken, en doe je het vervolgens toch?
  • Heb je het idee dat je gebruik je eigenlijk alleen maar verder in de problemen brengt, maar ga je desondanks toch door?
  • Heb je het idee dat je meer moet drinken/gebruiken om hetzelfde effect te bereiken als voorheen?
  • Vind je het moeilijk om te stoppen met drinken/gebruiken voor je dronken of high bent?
  • Zeggen mensen in je omgeving wel eens tegen je dat ze zich zorgen maken?

Heb compassie voor jezelf in deze zware tijden, geef niet zozeer je zelf er de schuld van dat je drank- of middelengebruik problematisch is geworden, of dat je zelfs verslaafd bent. Maar neem wel verantwoordelijkheid voor je herstel. Daarom hieronder wat tips die je de komende tijd zouden kunnen helpen:

Voor- en Nadelen?

Verslaving heeft vooral nadelen, maar levert ook wat op. Breng de voor- en nadelen in kaart om inzicht te krijgen in je patronen. Sta stil bij wat het je brengt, en wat het je kost (op fysiek, sociaal, emotioneel, cognitief, financieel etc. vlak) op zowel korte termijn (bijvoorbeeld katers) als langere termijn (mogelijk uit elkaar vallen gezin).

Definieer doelen

Bedenk ook wat het je zou kunnen opleveren als je je verslaving loslaat; zowel op kortere termijn (helder zijn op werk) als langere termijn (gevoel van eigenwaarde herwinnen). Zo kun je heldere doelen definiëren om naar toe te werken.

Zoek de behoefte onder de verslaving

Vaak worden middelen als drugs en alcohol ingezet om bepaalde emoties niet te hoeven voelen en de behoeftes die uit die emoties spreken niet te hoeven bevredigen. Een belangrijke stap is om die onbevredigde behoeftes op te sporen. Voel je je eenzaam, dan is er dus behoefte aan contact. Ben je boos, dan gaan anderen misschien te vaak over je grenzen.

Bedenk alternatieven

Als je helder hebt waar je werkelijke behoeftes liggen, kijk dan eens of je alternatieven kan bedenken voor het verslaafde gedrag. Dus als je je inderdaad eenzaam voelt, bel dan een vriend, of maak een anderhalve meter wandeling met een naaste. Ben je vermoeid, gun jezelf wat rust door in bad te gaan of te mediteren. Gespannen door de crisis? Probeer je spanning te ontladen door te gaan sporten, yoga te beoefenen of je zorgen met een naaste te delen.

Probeer gevoelssurfen

Niets duurt voor eeuwig, ook de zin om te gaan gebruiken niet. Het klinkt wellicht gek, maar door deze op te roepen (bijvoorbeeld door te denken aan hoe je je dan zal voelen), kun je oefenen met het laten opkomen van trek, deze uit te zitten (dat duurt meestal zo’n 15 minuten), en weer voorbij te laten gaan. Deze techniek heet gevoelssurfen, met als idee dat je mee surft op de golf van je gevoel, in plaats van erin onder te gaan.

Wees voorbereid

Voor veel mensen helpt een goede dagstructuur tegen de drang om te gaan gebruiken. Maak dus een goede planning, en bereid je voor op de lastige momenten. Steekt het verlangen vaak ’s avonds op, plan dan juist voor de avond een afleidende activiteit in (zoals een telefoongesprek of een uurtje sporten). Heb je na een gesprek met je lastige baas vaak zin om te blowen, zorg dan dat er een andere activiteit staat waarmee je stoom kan afblazen.

Praat met lotgenoten

Belangrijk om te onthouden is dat je niet alleen bent. Er zijn heel veel mensen die worstelen met hun verslaving, zich onbegrepen of eenzaam voelen, en zich schamen. Het kan een enorm waardevolle ervaring zijn om contact te maken met mensen die in hetzelfde schuitje zitten. Over de hele wereld worden meetings georganiseerd door en voor mensen met een verslaving, en al deze meetings zijn nu ook online toegankelijk. Neem eens een kijkje op https://www.na-holland.nl/ of https://aa-nederland.nl/online-nederlandstalige-aa-meetings/ .

Vraag om hulp

Juist nu, in deze tijden van onrustig, onduidelijkheid en onzekerheid, is het van groot belang om goed voor jezelf te zorgen, steun te zoeken waar nodig en jezelf dat ook echt te gaan gunnen. Mocht je er zelf niet uit komen, trek dan aan de bel bij je huisarts, die kan je doorverwijzen naar een psycholoog. Op dit moment zitten we weliswaar allemaal een beetje gevangen in onze kooi, maar weet dat je er niet alleen voor staat. Rat Park lijkt ver weg, maar ook vanuit onze kooi zijn we niet hulpeloos!

Sara Hesselink is psycholoog bij Trubendorffer, een kliniek gespecialiseerd in de behandeling van verslavingen.

Comments to: Een extra gevaar in coronatijd: verslaving

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Attach images - Only PNG, JPG, JPEG and GIF are supported.

Care4Corona Fotoboek

Een selectie uit de 2.700 inzendingen voor de Care4Corona Fotowedstrijd, verzameld en gebundeld in dit unieke fotoboek. De heftige, ontroerende en inspirerende foto’s met verhalen laten een compleet beeld zien van de eerste maanden van de Coronacrisis in Nederland.

Bestel

Hou me op de hoogte?

Schrijf je in en blijf per mail op de hoogte van nieuwe artikelen:

Door je in te schrijven ga je akkoord met onze Privacyverklaring.

Login

Welcome to Typer

Brief and amiable onboarding is the first thing a new user sees in the theme.
Join Typer
Registration is closed.