Ondanks zijn nimmer aflatende optimisme is predikant Aart Mak verrast. Verrast door de mens van vandaag de dag, die in tijden van crisis zich goed blijkt te kunnen aanpassen, veerkracht blijkt te hebben en in staat is offers te brengen voor het welzijn van zijn zwakkere medemens. Kortom: de mens heeft geestkracht, een begrip dat Mak liever gebruikt dan geloof of spiritualiteit, en dat hij graag toelicht.

Ik ben vaak diep onder de indruk. Onder de indruk van de inzet van allerlei mensen, van de overuren die artsen, verplegers en vele anderen maken, van de hand- en spandiensten van buren, van de creativiteit waarmee kleine kinderen thuis blijven leren en spelen, en van de evenwichtigheid waarmee Mark Rutte en zijn collega’s en deskundigen eromheen het slechte nieuws verbinden aan goede raad en verstandige maatregelen.

Verrassing

Het kan dus. De mens van wie de laatste decennia werd gezegd dat hij een op eigen belang gericht, alleen maar consumerend wezen was, blijkt zich te kunnen aanpassen, veerkracht te hebben en in staat offers te brengen omwille van het welzijn van de zwakke medemensen. Dat geldt niet voor iedereen. Natuurlijk niet. Dat is nooit zo geweest. Rotzakken en raddraaiers zijn er altijd geweest. Maar een hele grote meerderheid mensen is sociaal en snapt dat nú de pas inhouden noodzakelijk is om er met elkaar in de toekomst goed uit tevoorschijn te komen. En dat voelt voor mij bijna als een verrassing. Bijna, omdat ik altijd hoop hield dat de meeste mensen deugen (naar de titel het boek van Rutger Bregman), maar daar door de realiteit van elke dag niet altijd zeker van was.

Geestkracht

Bij die aangename verrassing wil ik ook het woord geestkracht introduceren. Ik ben onder de indruk hoeveel geestkracht er in mensen huist. Collega’s van mij, theologen, voorgangers, geestelijk verzorgers, noemen wat ik nu geestkracht noem, al gauw geloof of spiritualiteit. Dat moeten ze vooral doen, vind ik, maar ik houd niet meer zo van die woorden. Mijn ervaring is dat woorden als geloof of spiritualiteit misverstand of onbegrip oproepen. Terwijl geestkracht direct universeel klinkt en ook is.

Geloof

Dat universele geldt op zich ook voor woorden als geloof of spiritualiteit. Alleen weet bijna niemand dat nog. Geloof wordt meestal gezien als een bepaald geloof, een denominatie, een overtuiging met dogma’s, regels en rituelen. Terwijl geloof in een taal als het Hebreeuws, de oude taal van de Joden, hetzelfde woord is als vertrouwen. Geloof je er nog in? Vertrouw je hem? Durf je je over te geven aan het vertrouwen dat het goed komt? Algemeen menselijk dus. Het zit in ons maar het komt er niet altijd uit. Het is universeel. Sommigen geloven dat er Iemand of Iets is die of dat alles bestuurt of in de hand houdt. Anderen denken van niet en vertrouwen erop dat mensen er onderling wel uitkomen. Dat is allemaal geloof in de voor iedereen begrijpelijke betekenis van vertrouwen.

Spiritualiteit

Ook het woord spiritualiteit is helaas misverstand-wekkend. Het is de laatste decennia een containerbegrip geworden. Het is iets geestelijks, iets vaags, iets ‘softs’. Er bestaat ook quasi-spiritueel gezever, of astro-tv, of van die foute complottheorieën die suggereren dat er tussen straling en corona een spirituele verbinding bestaat die alleen de ingewijden kennen. Maar spiritualiteit is ook aan yoga doen omdat het helpt om met meer evenwicht in het leven te staan. Zo goed als vele mensen weten dat meditatie tegenwicht biedt omdat je je anders verliest in alle indrukken die via je ogen en oren naar binnendringen. En die als je niet alert bent, je onrust en gejaagdheid alleen maar nog groter maken. Spiritueel betekent simpel dat wat bij de geest hoort. Maar ook dit woord roept inmiddels teveel andere gedachten op om nog goed bruikbaar te zijn.

Quarantaine

Dus daarom praat ik liever over geestkracht. Een mens is meer dan zijn gedachten, zijn gevoelens en zijn lichaam. Hij heeft ook karakter. Hij heeft doorzettingsvermogen. Geduld kun je oefenen. Een enigszins ontwikkeld mens snapt dat hij het niet alleen kan. Dus deelt hij met anderen wat er gedaan moet worden en, op zijn beste momenten, wat hem bezielt. En daar geniet ik deze dagen soms zo uitbundig van. Van de geestkracht die ik overal waarneem. In de beperking van de quarantaine tonen zich velen een meester. De creatieve filmpjes, humor en ‘tips en trics’ zijn als een immens veldboeket op internet en de sociale media. We spreken elkaar door het glas van het scherm van de smartphone heen. Of we brengen een aubade aan ouderen die achter het glas van hun kamer zich weer even deel van de samenleving voelen. De mooiste verhalen komen los of blijken al lang te bestaan. Wij zijn de eersten niet die persoonlijk en als samenleving geraakt worden door een epidemie.

Veerkracht

Bij geestkracht hoort ook het begrip veerkracht. Terugveren. Gedeukt worden maar ook weer uitbollen. Het zwaar hebben maar je er niet door laten verpletteren. Dat kun je wel eens alleen, maar meestal helpt het om dat juist met anderen te delen. Hoe houd jij het vol? Waar denk je aan? Waar lig je wel eens wakker van? Ik sprak vorige week met een aantal uitvaartleiders over die vraag: hoe houd je het vol? Uitvaartleiders hebben het, naast vele anderen, zwaar. En toen zei één van de acht dat het haar lukt om ermee om te gaan, overdag, in haar nu veelal telefonische contacten met nabestaanden. Maar als ze ’s avonds thuis was, kon het haar overvallen. En dan stroomden de tranen over haar wangen. Zomaar, om alles wat gebeurt en waar we voorlopig nog lang niet mee klaar zijn. Dat vertellen en delen hielp haar en anderen, al was het alleen al door de herkenning.

Draagkracht

En daarom reik ik nog een woord aan als het om geestkracht gaat. Dat woord is draagkracht. Elkaar dragen of je gedragen voelen. Niet altijd zelf alles dragen, maar levenservaring en soms concreet de levenslasten met elkaar delen. Draagkracht is ook goed luisteren. Een goede luisteraar naar wat in jou omgaat, helpt jou om context te zien, om wat bij jou hoort te aanvaarden. En soms ook, als in een flits te zien hoe het misschien ook net even anders kan dan je altijd gedaan hebt. Er zijn veel initiatieven. Websites als coronahelpers.nl en vele andere initiatieven, landelijk of lokaal. Dat zijn betrekkelijk nieuwe en tegelijk oude manieren die horen bij het samen dragen van geluk en ongeluk.

Mechanisme

Ik ben opgegroeid met het idee dat gelovigen iets weten dat anderen niet weten. En dat ze daarom beter weten wat er moet gebeuren in de maatschappij. Maar tegelijk hoorde daar ook een donker besef bij dat je nergens zeker van was, omdat de zonde (het kwaad) alles, ook jou, in z’n greep had. Het heeft een tijd geduurd voor ik doorhad hoe dat duistere mechanisme werkte. Mijn gevoel had het gelukkig altijd bij het rechte eind, ontdekte ik later. Als opgroeiende puber protesteerde ik aan de eettafel van ons grote gezin heftig als andere mensen een oordeel aangemeten kregen. En helemaal als er niet openlijk maar slinks op anderen werd neer gekeken. Om dat van mij af te schudden en mijn eigen weg te vinden is waar mijn latere leven voor een deel om gedraaid heeft.

Cadeau

En daarom ook ben ik zo blij met alle goedheid en geestkracht, met alle wijsheid en praktische slimheid die mensen in deze dagen aan elkaar cadeau doen. Het heeft niets te maken met waar je vandaan komt, in wie of wat je gelooft of hoe je denkt dat de toekomst eruit zal zien. Daar gaat het allemaal hier nu even niet om. Laat iedereen bidden, mediteren, oude teksten spellen, zingen of heilige plaatsen bezoeken. Maar wat ons verbindt en waardoor we het nu volhouden, is nu aan de orde. En het mooie is dat we daar allemaal weet van hebben. Dat noem ik dus geestkracht. En die kracht in allerlei variaties zie ik al wekenlang op allerlei manieren overal aanwezig. Ik ben diep onder de indruk.

Aart Mak is sinds augustus 2019 met pensioen en heeft als predikant naar veel mensen geluisterd. Hij specialiseerde zich in het begeleiden van mensen bij nood en dood en schreef o.a. twee boeken over uitvaarten. De laatste twee jaar assisteert hij zijn vrouw bij het geven van trainingen aan hulpverleners die zich verdiepen in systemisch werken.

Comments to: Geestkracht in coronatijd

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Attach images - Only PNG, JPG, JPEG and GIF are supported.

Rubrieken

Care4corona Fotowedstrijd

Tentoonstelling fotowedstrijd

Van zaterdag 8 augustus t/m zondag 20 september zal de tentoonstelling PANdemIC in Museum Hilversum te zien zijn met foto’s van de Care4Corona Fotowedstrijd. Reserveer kaartjes voor de tentoonstelling

Hou me op de hoogte?

Schrijf je in en blijf per mail op de hoogte van nieuwe artikelen:

Door je in te schrijven ga je akkoord met onze Privacyverklaring.

Login

Welcome to Typer

Brief and amiable onboarding is the first thing a new user sees in the theme.
Join Typer
Registration is closed.