Wanneer we eindelijk weten dat we sterven en dat alle andere wezens met een bewustzijn met ons sterven, beginnen we een brandend en welhaast hartverscheurend idee te krijgen van de kwetsbaarheid en kostbaarheid van elk moment en elk wezen, en daaruit kan een diep, helder, onbegrensd medeleven met alle wezens voortkomen” – Sogyal Rinpoche, Tibetaanse wijsgeer

Al toen ik vrij jong was bedacht ik me dat je eigenlijk maar één ding in het leven echt zeker weet, namelijk dat je doodgaat. De rest blijft toch een beetje giswerk, op hoop van zegen, zien waar het schip strandt. Een portie geluk en soms wat minder, maar ook koersvaren, je vastbijten, zegevieren. En het leven je toe laten lachen of de lach even afdwingen en meer van dit soort dingen. Soms ervaar je geluk, soms ongeluk, soms heb je daar invloed op, heel vaak ook niet. En dan is het maar net hoe je daarmee omgaat. En dat alles doen we op weg naar het einde.

Alleen in onze westerse maatschappij zijn we er extreem goed in om net te doen alsof dat einde niet bestaat. We doen alsof hè?! Dat even voor de duidelijkheid. Want het zal je verbazen hoe vaak de angst voor vergankelijkheid en de dood ten grondslag ligt aan onze gedragingen. Meestal gedragingen die niet erg constructief zijn.

Confronterend

Sinds een aantal maanden worden we ineens dagelijks geconfronteerd met de dood en onze sterfelijkheid. Door de media, maar soms ook dichterbij. Omdat je via via iemand kent die getroffen werd door het coronavirus of omdat één van je dierbaren of jijzelf het heeft? Misschien heb je het virus al gehad, ben je ziek geweest, en op die manier met je sterfelijkheid geconfronteerd? Zoals bijvoorbeeld Edith Bosch die hierover een mooi artikel schreef voor deze site. Het kan ook zijn dat je een dierbare hebt verloren en zo het besef dat jou dat ook kan dat overkomen tot je is doorgedrongen.

We kunnen er in deze tijd niet omheen dat we sterfelijk zijn. Maar we kunnen er wel mee leren omgaan en onze doodsangst overwinnen door verbindingen aan te gaan. Verbinding met onszelf, met anderen, met het leven en de dood.

Menselijke verbondenheid

Wij mensen zijn erop gemaakt om verbintenissen met anderen aan te gaan. Onze behoefte om ergens bij te horen is bijzonder sterk en fundamenteel. Hierin ligt eigenlijk de grondslag van onze angst om dood te gaan verborgen, omdat doodgaan ons blootstelt aan een angstaanjagende vorm van eenzaamheid, namelijk afsplitsing van de wereld zelf. Dit delen we met iedereen en dat wetende maakt dat we elkaar kunnen helpen.

Weet dat empathie het krachtigste hulpmiddel is dat wij tot onze beschikking hebben om een verbintenis aan te gaan met onszelf en met anderen. Invoelend vermogen is wat ons verbindt en ons in staat stelt werkelijk te voelen wat een ander voelt. Hierover beschikken wij als mens. Je mag er een beroep op doen of je kunt het geven, al naar gelang de behoefte. En lukt het je niet om dit binnen de kring van mensen om je heen te ontvangen, dan bieden online steungroepen voor jou misschien een uitkomst.

De kracht van aanwezig zijn

We kunnen iemand die geconfronteerd wordt met de dood of met hun doodsangst geen grotere dienst bewijzen dan er gewoon te zijn, hen bij te staan. Hiervoor is het niet perse nodig fysiek aanwezig te zijn, in deze tijd kan dat soms ook niet. Ook bellen, online contact, een briefje of in het ergste geval een bericht doorgeven via verzorgers of verpleging geven al steun. ‘Er gewoon zijn en iemand bijstaan’ vinden wij doorgaans eng. Wat zeg je tegen iemand die doodgaat of in beslag wordt genomen door de angst om te sterven? Uit de praktijk blijkt dat het niet eens zoveel uitmaakt wat je zegt, als je er maar bent. Kom zo dichtbij als kan en gepast lijkt voor jou, durf ook je eigen angsten te onthullen, improviseer en doe wat binnen jouw macht ligt om degene die lijdt te troosten. Luister! En niet alleen naar de ander, ook dit kan je op jezelf toepassen als de doodsangst je overvalt en er even niemand in de buurt is die je op dat moment kan troosten.

Openheid

Voor intieme relaties geldt dat hoe meer je van je intiemste gevoelens en gedachten onthult, hoe makkelijker het voor de ander is zichzelf ook te laten zien. Binnen vriendschappen is het heel waardevol om te delen dat wel allemaal doodsangst ervaren. We zijn immers allemaal mensen die bang zijn voor de gedachte er niet meer te zijn. Naderende dood of de confrontatie met sterfelijkheid kan zelfs bij mensen met een grote terughoudendheid tegen openheid leiden tot een grote verschuiving in hun behoefte aan intimiteit en hun bereidheid zich daar zelf ook voor in te zetten. Degenen die misschien eerst zo afstandelijk waren kunnen zomaar ineens uitgesproken toegankelijk worden voor een diepe verbondenheid. Stel je daar open voor.

Dankbaarheidsbezoek – Doe het nu!

Hoe vaak heb je niet meegemaakt dat je achteraf, als het misschien te laat was, iemand had willen vertellen hoe waardevol hij of zij voor jou is geweest? De boodschap hebt kunnen geven: ‘Ik heb iets van jou in mij opgenomen. Dat heeft me veranderd en verrijkt en ik zal het weer aan anderen doorgeven.’ Nu is misschien de tijd om dit bij leven te doen. Dit kan als volgt:

  • Haal iemand voor de geest die nog in je leven is en voor wie je grote dankbaarheid voelt, die je nog nooit echt hebt uitgesproken.
  • Schrijf nu in 10 minuten een brief aan die persoon om je dankbaarheid uit te drukken.
  • Zoek contact met deze persoon en vertel hem/haar dat je iets waardevols wilt delen en lees de brief voor. Hoogstwaarschijnlijk worden jullie beiden door je diepe emoties overmand en zorgt het voor een diepe verbinding.

Het besef

En wat doe jij eigenlijk nu de dood zo alom aanwezig is? Wat voel je hierbij? Wat gaat er door je heen en wat doe je daarmee? Stort je je in verwoede activiteiten om de angst weg te werken en het hele onderwerp te vermijden? Leid je jezelf af met werk en dagelijkse karweitjes, of zet je het ‘gewoon’ uit je hoofd? Negeer je het of verlamt het je? En waarom dan?

Eigenlijk kunnen we er niet genoeg op aandringen jezelf niet af te leiden en juist ten volle van dit besef doorgrond te zijn. Het heeft zo zijn voordelen je bewust te blijven van de dood en zijn schaduw te accepteren. Want als jij nu terugkijkt op je leven heb jij dan ten volste geleefd? Of heb je misschien spijt? Stel jezelf dan de vraag: ‘Hoe zou jij nu kunnen leven zonder nieuwe gevoelens van spijt op te bouwen? Wat moet er in jouw leven veranderen?’

Het besef dat al onze ervaringen gedoemd zijn verloren te raken is de aangewezen manier om het leven naar waarde te schatten, mededogen met anderen te voelen en een diepe liefde te koesteren. Het is nooit te laat. Je bent nooit te oud.

Bron

In dit artikel heb ik stukken overgenomen uit het boek “Tegen de zon in kijken” van de beroemde psychiater Irvin D. Yalom. Laat dit dan mijn dank aan hem zijn, hij is voor mij een groot inspirator en een leermeester. Tegen hem wil ik zeggen: ‘Ik heb iets van jou in mij opgenomen. Dat heeft me veranderd en verrijkt en ik zal het weer aan anderen doorgeven.’ Bij deze!

Jantien

Comments to: Sterfelijk? Ik?

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Attach images - Only PNG, JPG, JPEG and GIF are supported.

Rubrieken

Care4corona Fotowedstrijd

Tentoonstelling fotowedstrijd

Van zaterdag 8 augustus t/m zondag 20 september is de tentoonstelling PANdemIC te zien in Museum Hilversum met foto’s van de Care4Corona Fotowedstrijd. Reserveer kaartjes voor de tentoonstelling

Hou me op de hoogte?

Schrijf je in en blijf per mail op de hoogte van nieuwe artikelen:

Door je in te schrijven ga je akkoord met onze Privacyverklaring.

Login

Welcome to Typer

Brief and amiable onboarding is the first thing a new user sees in the theme.
Join Typer
Registration is closed.