Vrijwel iedereen fotografeert, zeker sinds elke telefoon een redelijk goede lens heeft leggen we alles vast. Dat doen we niet zomaar. Het helpt ons om gebeurtenissen te blijven herinneren, en een plek te geven. Dat is heel functioneel. Juist ook bij moeilijke gebeurtenissen, zoals de coronacrisis.

Wij mensen zijn een stuk gebrekkiger dan we van onszelf denken. Ons brein is groter en verder ontwikkeld dan dat van andere dieren, maar met dat grote, ontwikkelde brein overschatten we onszelf graag. Een voorbeeld daarvan is ons geheugen. We zijn er over het algemeen van overtuigd dat de dingen die we ons herinneren, precies zo zijn gebeurd als hoe wij ze hebben opgeslagen. Niets is minder waar. Uit vele onderzoeken blijkt dat mensen zich gebeurtenissen vaak heel anders herinneren dan hoe ze feitelijk gebeurd zijn. Het interessante is dat mensen die heel erg overtuigd zijn van hun herinnering er vaak juist heel erg naast zitten. We dikken dingen aan, maken ze véél erger of veel rooskleuriger dan het in werkelijkheid was.

Suggestieve vragen

Hoe mensen zich gebeurtenissen herinneren, kan zelfs beïnvloed worden door de vragen die aan ze gesteld worden. Dit merk je in politieonderzoek: als een agent suggestieve vragen stelt, is de kans groter dat iemand zich een voorval anders gaat herinneren. Denk bijvoorbeeld aan een schietpartij. Vraagt een agent of een bepaalde persoon een wapen had, of in welke hand hij een wapen had, dan zijn mensen meer geneigd te zeggen dat die persoon inderdaad een wapen had. Ook als dat helemaal niet het geval was. Mensen zijn er dan ook echt van overtuigd dat dat wapen er was, terwijl het feitelijk niet zo was. Wordt er een open vraag gesteld, zoals: ‘had deze persoon iets vast?’, dan zijn mensen meer geneigd om zich de gebeurtenis te herinneren zoals het echt gebeurd is.

Foto’s als geheugensteuntje

In ieder geval: ons geheugen werkt minder goed dan we graag zouden willen geloven. Of: wat we ons herinneren is vaak niet wat er feitelijk gebeurd is. Zijn we ons daar misschien toch een beetje bewust van, en maken we daarom zo graag foto’s? We zijn ons er natuurlijk wel van bewust dat we dingen vergeten. We maken vaak foto’s van gebeurtenissen die we graag willen onthouden, zodat we er een ‘aandenken’ aan hebben. We willen ons feilbare, vergeetachtige geheugen een steuntje geven om terug te denken aan gebeurtenissen die belangrijk voor ons waren. En misschien is het dan maar goed ook dat we soms dingen anders onthouden dan ze echt gebeurd zijn, zodat we er een beetje nostalgisch over kunnen zijn.

We onthouden vooral het positieve

Nostalgie is een gevoel dat veel mensen ervaren als ze zich dingen herinneren. Vaak zijn die herinneringen positiever dan ze in het echt waren, door de ‘fading affect bias’: negatieve gevoelens vergeten we sneller dan positieve. We denken terug aan onze studententijd als de beste tijd van ons leven, maar laten voor het gemak de avondmaaltijden bestaande uit boterhammen met pindakaas aan het eind van de maand even weg. Mooie tijd was dat he? Zo veel vrijheid, alles kon en alles mocht (niet meerekenend: tentamenstress, liefdesverdriet en gaten in je sokken). En áls we ons iets negatiefs herinneren, kijken we er vaak op terug als iets dat we hebben overwonnen. Zo heb ik een aantal foto’s aan de muur hangen waarop ik helemaal stijf stond van de angst (ik had paniekaanvallen, want ik was compleet over mijn eigen grenzen heen gegaan en in een soort burn-out terecht gekomen). Als ik die foto’s zie, waarop ik veelal blij ben en lach, denk ik terug aan die tijd en ben ik blij dat ik me nu beter voel en trots dat ik mijn angsten heb overwonnen.

Foto’s geven gebeurtenissen een plek

Ik denk dan ook dat de gebrekkigheid van ons geheugen de reden is dat foto’s zo belangrijk en mooi zijn. Foto’s helpen ons om een tijd te herinneren en dingen een plek te geven die we anders misschien waren vergeten. Dankzij onze nostalgie kunnen we ernaar kijken en zeggen: ‘wat een tijd’. Ik hoop dat de foto’s van deze fotowedstrijd hetzelfde doen voor ons als we later terugblikken op deze tijd. Morgen is het bijvoorbeeld koningsdag (of woningsdag?). Het zou mooi zijn in beelden vast te leggen hoe deze dag, die zo kenmerkend is voor Nederland, is geweest zodat we er een aandenken aan hebben. 

People reacted to this story.
Show comments Hide comments
Comments to: Waarom maken mensen foto’s?
  • Avatar
    mei 4, 2020

    Mooi stuk!

    Reply
Write a response

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Attach images - Only PNG, JPG, JPEG and GIF are supported.

Care4Corona Fotoboek

Een selectie uit de 2.700 inzendingen voor de Care4Corona Fotowedstrijd, verzameld en gebundeld in dit unieke fotoboek. De heftige, ontroerende en inspirerende foto’s met verhalen laten een compleet beeld zien van de eerste maanden van de Coronacrisis in Nederland.

Bestel

Hou me op de hoogte?

Schrijf je in en blijf per mail op de hoogte van nieuwe artikelen:

Door je in te schrijven ga je akkoord met onze Privacyverklaring.

Login

Welcome to Typer

Brief and amiable onboarding is the first thing a new user sees in the theme.
Join Typer
Registration is closed.